Prawa człowieka w biznesie

Jak Polska radzi sobie ze wdrażaniem wytycznych ONZ dotyczących praw człowieka i biznesu?

Wytyczne ds. praw człowieka i biznesu zostały przyjęte przez Radę Praw Człowieka ONZ
w 2011 roku. Określają one w jaki sposób państwa mają chronić prawa jednostki przed naruszeniami ze strony przedsiębiorstw. Precyzują też, co przedsiębiorstwa powinny robić w zakresie ochrony praw człowieka. Wytyczne podkreślają również wagę zapewnienia przez państwo skutecznych (zarówno sądowych, jak i pozasądowych) mechanizmów rozpatrywania skarg o naruszenia praw człowieka.

 

Do polskich dokumentów państwowych wprowadza je Krajowy Plan Działania na rzecz wdrażania wytycznych ONZ dot. praw człowieka i biznesu na lata 2017-2020. Dokument opisuje planowane działania w zakresie implementacji wytycznych, a także określa, jak administracja publiczna będzie wspierać sektor prywatny w ich wdrożeniu. Przyjęcie dokumentu to także ważny sygnał dla przedsiębiorców i pracodawców, że oczekuje się od nich przestrzegania wytycznych, a tym samym poszanowania praw człowieka w ich codziennej działalności.

 

Niespełna rok po wprowadzeniu planu odbyła się pierwsza ocena postępu w jego wdrażaniu. Raport Śródokresowy z realizacji Krajowego Planu Działania na rzecz wdrażania wytycznych ONZ dot. praw człowieka i biznesu na lata 2017-2020 przygotowała w maju 2018 r. Państwowa Inspekcja Pracy. Choć, jak pokazuje ocena, pod wieloma względami wdrażanie planu jeszcze raczkuje, w ciągu tego roku zdarzyło się także kilka ważnych rzeczy.

 

Polska wprowadziła na przykład kilka programów i działań zachęcających i wspierających sektor prywatny w zachowaniach bardziej etycznych, służących większemu poszanowaniu praw człowieka, minimalizowaniu negatywnego wpływu na środowisko.

 

Jednym z nich są na przykład rozpoczęte działania służące upowszechnianiu standardów należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Kwestią zwiększania świadomości przedsiębiorców odnośnie zachowania należytej staranności w łańcuchach dostaw metali i minerałów z obszarów dotkniętych konfliktami zbrojnymi zajęło się Ministerstwo Finansów. W tym celu uruchomiło m.in. specjalną infolinię kontaktową dla importerów. Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju otworzyło natomiast Krajowy Punkt Informacyjny OECD ds. odpowiedzialnego prowadzenia biznesu, który zajmuje się promocją i upowszechnianiem Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych. Rozpoczęto także pracę nad tłumaczeniem wytycznych OECD dla poszczególnych gałęzi przemysłu. Są to pierwsze i niezwykle ważne kroki w kierunku budowania odpowiedzialności przedsiębiorców za swój łańcuch dostaw i właściwej identyfikacji ryzyka naruszeń praw człowieka w krajach trzecich związanego z ich działalnością biznesową.

 

Powstały także materiały wspierające firmy w wypełnianiu obowiązku raportowania niefinansowego, który został w 2017 r. nałożony na duże firmy. Obowiązek ten sprawia, że przynajmniej część sektora prywatnego musi zadać sobie pytanie o wpływ, jaki jego działalność wywiera na otaczającą rzeczywistość, w tym sytuację praw człowieka, a także dokonać identyfikacji ryzyka w tym zakresie. Ministerstwo Finansów przygotowało dla przedsiębiorców specjalną zakładkę na swojej stronie oraz udostępniło webinarium i publikację wyjaśniające, jak prawidłowo sporządzić raport.

 

Co więcej, od tej pory administracja publiczna będzie zwracać większą uwagę na wpływ inwestycji na społeczność i środowisko, a także promować te, które wpływają na nie jak najbardziej pozytywnie. W tym celu Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii stworzyło kryteria społeczne dla inwestycji. Odtąd inwestorzy ubiegający się o środki z publicznych funduszy będą oceniani także pod kątem swojego wpływu na prawa człowieka i otaczające środowisko. Dodatkowe punkty mogą otrzymać ci, którzy oferują stabilne zatrudnienie, prowadzą działalność o niskim szkodliwym wpływie na środowisko, czy inwestują w regionach o wysokiej stopie bezrobocia.

 

Administracja publiczna będzie promować także inwestycje i przedsiębiorców wprowadzających innowacje i tworzących usługi uniwersalne, z których łatwo będą mogły skorzystać także osoby o specjalnych potrzebach. Stworzenie takich ułatwień to jedno z założeń programu Dostępność plus, którego szerszym celem jest poprawa dostępności przestrzeni publicznej, produktów i usług w aspekcie architektonicznym, informacyjnym i komunikacyjnym dla grup o szczególnych potrzebach.

 

Zwiększona została także współpraca różnych aktorów na rzecz społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. W tym celu Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju powołało zespół do spraw Zrównoważonego Rozwoju i Społecznej Odpowiedzialności PrzedsiębiorstwGłównym zadaniem tego organu jest prowadzenie dialogu oraz wymiany doświadczeń i dobrych praktyk między administracją publiczną, biznesem, partnerami społecznymi, akademią i NGO w zakresie zrównoważonego rozwoju i CSR.

 

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zajęło się wsparciem sektora prywatnego we wdrażaniu działań w obszarze równego traktowania. W tym celu Ministerstwo opracowało materiał treningu równościowego dla biznesu oraz przeprowadziło szereg szkoleń w tym zakresie. Została także uruchomiona aplikacja do mierzenia luki płacowej pozwalająca mierzyć różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn.

 

Polska wprowadziła także kilka zmian prawnych w obszarach dotyczących praw człowieka
i biznesu.

 

Jednym z ważniejszych osiągnięć w tym względzie jest rozszerzenie prawa do tworzenia i wstępowania do związków zawodowych. Od 1 stycznia 2019 przysługuje ono także osobom świadczącym pracę na postawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia, umowa o świadczenie usług, czy umowa o dzieło, osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, a także wolontariuszom i stażystom. Przynależność do związków zawodowych wyżej wymienionych grup zwiększy ochronę ich praw pracowniczych oraz wzmocni ich pozycję np. w przypadku sporów czy negocjacji z pracodawcą.

 

Na większą ochronę i lepszy dostęp do informacji o prawach pracowniczych mogą też liczyć cudzoziemcy zatrudniani przez agencje pracy. Dzięki zmianom w przepisach, na agencje te został nałożony obowiązek sporządzania umowy z pracownikiem w języku dla niego zrozumiałym oraz informowanie go o jego prawach i obowiązkach wynikających z zatrudnienia.

 

Końcowa ocena wdrażania planu planowana jest na rok 2020.

 

Jednym z głównych zadań Global Compact jest wspieranie przedsiębiorców w lepszym poszanowaniu praw człowieka. W tym celu prowadzimy program ‘Standard Etyczny w Polsce’, w ramach którego pomagamy firmom we wdrażaniu Wytycznych ONZ ds. biznesu i praw człowieka do ich działań i standardów etycznych. Inspirujemy je także do działania na rzecz naszego wspólnego dobra.

Dowiedz się, jak działamy włącz swoją firmę do naszej inicjatywy!

Odpowiedz